Wat is canyoning?
Natuurlijke glijbaan
Canyoning, ook wel canyonisme of canyonafdaling genoemd, is een wildwatersport. Het bestaat uit het afleggen van een traject in de bedding van een waterloop, op stukken waar die door kloven of smalle ravijnen stroomt. De activiteit wordt extra leuk door verticale passages langs watervallen van uiteenlopende hoogtes. Rivierafdaling is een populaire voorjaars- en zomersport.
Canyoning is een outdooractiviteit die speleologie, wandelen en wildwatersport combineert. Een complete sport voor liefhebbers van spanning, frisse lucht en nieuwe ervaringen. Het belangrijkste doel bij deze buitensport is je langs een waterloop voort te bewegen en daarbij allerlei obstakels te overwinnen. Bijvoorbeeld via abseilen, sprongen of glijpartijen op natuurlijke glijbanen. Canyoning laat je een intense ervaring beleven, midden in de natuur.
Vanaf de jaren 80 kent de activiteit een echte doorbraak en evolueert ze van een vertrouwelijke bezigheid voor ingewijden naar een recreatieve activiteit voor het brede publiek, binnen ieders bereik. Met de komst van nieuwe diploma’s en een groeiende vraag kent canyoning in de jaren 90 een sterke opmars. De evolutie van het materiaal zorgt bovendien voor kwalitatief betere uitstappen, in alle veiligheid.
Wie kan er canyoning doen?
Canyoning kan vanaf 8 jaar worden beoefend zonder echte fysieke vereisten. Het is wel essentieel dat je kunt zwemmen en in goede gezondheid bent. Je moet ook een parcours kiezen dat past bij je conditie en je niveau.
Welke uitrusting?
Je vraagt ons vaak naar de juiste uitrusting voor een canyoningtocht. Om optimaal van deze activiteit te genieten, geven we je hier wat advies over wat je van top tot teen moet aantrekken. Zo ben je helemaal klaar voor een canyoningtocht met je familie of vrienden op je volgende vakantie.
Canyoning wordt vaak beoefend in kleine bergbeekjes waar het water vaak fris is, vooral in het voorjaar. In de zomer is er dus minder last van de kou.
Om je lichaamstemperatuur van 37 °C goed op peil te houden, is het verstandig om je canyoningactiviteit goed voor te bereiden: vóór, tijdens en na de activiteit. Zorg er vóór je aan een canyoningsessie begint voor dat je warm genoeg gekleed bent, zodat je je lichaam niet onnodig uitput. Je hebt daarna al je energie nodig!
Het pak
De juiste combinatie voor een geslaagde canyoningtocht
Tijdens de activiteit draag je een neopreen wetsuit dat is aangepast aan je lichaamslengte, evenals je zwemkleding. Het gewicht en de maat van je wetsuit zijn essentieel wanneer je boekt bij het bedrijf dat je kiest. Wetsuits zijn 4 tot 5 mm dik voor optimaal bewegingsgemak en thermische ondersteuning. Wetsuits hebben meestal een volledig lichaam met geïntegreerde muts. In tropische landen kun je een kort pak krijgen (pak met blote onderarmen en onbedekte benen).
Het voordeel van een volledig wetsuit is dat het niet alleen thermisch comfort biedt, maar ook goede bescherming. Het beschermt je tegen schuren tegen rotsen. Dat is een groot pluspunt en betekent dat je met een gerust hart van je canyoningtocht kunt genieten.
De helm
Canyoning is een veeleisende omgeving waarin de helm te maken krijgt met verticale schokken (vallende stenen) maar ook met zijdelingse impact (uitglijden, stoten tegen de wanden in de poelen).
De helm moet verplicht een CE-markering hebben en voldoen aan de norm EN 12492 (helmen voor alpinisme en klimmen). Sommige recente modellen zijn gecertificeerd als “Top and Side Protection” en bieden extra bescherming aan de zijkanten en achterkant, wat vooral relevant is bij valpartijen in een wateromgeving.
Canyoning brengt eisen met zich mee die puur klimmen niet kent:
- Waterafvoer: Kies bij voorkeur modellen met goed geplaatste ventilatiegaten zodat het water na een sprong of onderdompeling snel wegloopt (vermijdt het “zuignap”-effect)
- Verstelling: Het verstelsysteem moet eenvoudig zijn en te bedienen met natte of koude handen. Vermijd te fijne draaiknopjes
- Comfort: De binnenpads zijn bij voorkeur van gesloten-cellig schuim of uitneembaar, zodat ze snel drogen en nare geurtjes door constante vochtigheid voorkomen
Handschoenen, top en lycra voor extra comfort
Voor de koelere periodes van het canyoningseizoen. Naast je neopreenpak is het onmisbaar om ook een lycra of top voor het bovenlichaam mee te nemen. Voor je voeten neem je 3 mm neopreensokken. Dat zijn nauwsluitende dubbele lagen die zorgen voor een zo comfortabel mogelijke thermische isolatie. Lycra-pakken kunnen ook worden gebruikt om je te beschermen tegen de zon tijdens de aanloopwandelingen. Neopreenhandschoenen kunnen eveneens worden gebruikt bij erg frisse canyonafdalingen. Dat vraagt wel wat extra oefening om touwen en karabiners te kunnen blijven hanteren.
Zorg er tot slot aan het einde van je uitstap voor dat je droge, warme reservekleding en een badhanddoek bij je hebt.
Welke schoenen?
Juist schoeisel tijdens een canyoningtocht is een garantie voor comfort en veiligheid.
Er is speciaal schoeisel voor deze activiteit op de markt, ontworpen om zelfs op natte rotsen grip te houden. Deze speciale schoenen zijn echter nog steeds vrij duur en zijn bedoeld voor mensen die zelfvoorzienend willen zijn in canyoning. Voor incidentele uitstapjes zijn sportschoenen met niet-gladde zolen of wandelschoenen voldoende.
Sportschoenen met een hoge top beschermen je binnenste en buitenste malleoli. De afwisseling tussen waterpassages en keienchaos vereist een goede ondersteuning van je voet.
Waterschoenen met zeer zachte zolen worden over het algemeen niet aanbevolen voor canyoning, vooral niet als de route veel lopen met zich meebrengt. Je voelt dan namelijk dat de stenen direct in contact komen met je voet, wat helemaal niet comfortabel is.
En wat met een bril op sterkte?
De vraag over een bril op sterkte wordt vaak gesteld als je onderweg bent. Kan ik hem meenemen? Loop ik het risico dat ik hem kwijtraak? Als ik niets kan zien, wat moet ik dan doen – is dat niet gevaarlijk? Zijn contactlenzen een goed alternatief?
Mijn belangrijkste advies aan mensen die met mij naar sessies gaan, is om eerst goed te kijken!
Goed kunnen zien is essentieel tijdens wandelingen tussen rotsblokken of vóór je een sprong maakt. Het is een veiligheidsfactor en het stelt ons als instructeur gerust te weten dat je je voldoende op je gemak voelt! Ik raad daarom aan om je bril op sterkte mee te nemen met een veiligheidskoordje, zodat je hem niet verliest. De momenten waarop je hem het makkelijkst kwijtraakt, zijn wanneer je hoofd volledig onder water is. Zulke waterpassages kom je tegen bij sprongen, natuurlijke glijbanen of tokkelbanen die in het water eindigen.
Praktisch advies om je bril mee te nemen zonder hem kwijt te raken
Goed zicht is essentieel bij canyoning.
Deze leuke workshops zijn echter niet het belangrijkste onderdeel van de activiteit, waarbij het er meer om gaat je te verplaatsen in deze canyonomgeving. Er zijn twee opties voor deze waterdoorgangen. Of je houdt je duikbril met één hand op je neus en de andere hand dicht bij je lichaam om de sprong te maken; of je plaatst je duikbril in je eigen wetsuit op borsthoogte, nadat je het wetsuit hebt opengeritst en weer dichtgeritst. Dit is een heel goede optie die heel goed werkt. Eenmaal uit het water kun je je duikbril comfortabel weer opzetten. Je kunt je duikbril dus gemakkelijk tijdens de hele activiteit bij je hebben.
Het alternatief van linzen wordt niet aanbevolen. Contactlenzen raken gemakkelijker kwijt tijdens waterpassages. Je kunt ze niet vinden omdat ze te klein zijn en de canyoning-sessie eindigt zonder goed zicht. Als je contactlenzen wilt gebruiken, heb je een duikbril nodig voor waterpassages, die onhandig in het gebruik kan zijn.
Veiligheidsuitrusting
Je hebt een harnas en een helm nodig om je veilig door de verschillende verticale moeilijkheden van een canyon te bewegen.
Deze uitrusting mag nooit tweedehands worden gekocht zonder onderhoudslogboek. Elk harnas of elke helm heeft een productienummer dat het verhaal vertelt van elke uitrusting. Als outdoorbedrijf houden we ons aan een strikt onderhoudslogboek. Dit stelt ons in staat om elke uitrusting in de loop der tijd te controleren. De uitrusting die we gebruiken is geclassificeerd als PBM (persoonlijke beschermingsmiddelen).
Met een harnas kun je comfortabel zitten tijdens het abseilen van een touw. Het kan ook worden gebruikt om horizontale leuningen over te steken. Dit wordt mogelijk gemaakt door twee veiligheidskoorden die vooraf aan het harnas zijn bevestigd.
Op het harnas vind je een connector en een acht. Dit is een metalen afdaaltoestel waarmee je in alle veiligheid langs een touw naar beneden kunt abseilen, terwijl je de snelheid van je afdaling kunt regelen. Een helm is ook een essentieel en verplicht element bij canyoning. Hij biedt bescherming bij ongecontroleerd uitglijden in een gladde omgeving. Hij beschermt je ook tegen vallende stenen.
Aanvullende apparatuur
De rugzak en zijn waterdichte jerrycan, een handig stuk uitrusting bij canyoning
Touwen zijn het laatste essentiële element voor veiligheid. Ze stellen je in staat om je verticaal door de canyon te bewegen en reddings- en ontsnappingsmanoeuvres uit te voeren als dat nodig is.
Last but not least heb je een speciale tas met een waterdichte bus nodig. Deze tas is opzettelijk geperforeerd aan de onderkant, zodat er water kan ontsnappen tijdens een wateroversteek. In de tas zit een waterdichte opvangbeker waarin je een EHBO-kit en wat eten kunt doen! Fleswater of een waterfles kun je in de tas meenemen zonder de waterdichte jerrycan.
Naturéo Sport & Aventure voorziet al het nodige materiaal: recente pakken, harnassen, beschermhelmen en een rugzak met waterdichte ton.
Met of zonder gids?
De keuze om canyoning met of zonder gids te doen hangt vooral af van je technische zelfstandigheid en je kennis van het terrein. Het is een prachtige maar veeleisende discipline, waarin fouten weinig vergeven worden. Hier is een vergelijking om je te helpen kiezen.
Met een gids (professionele begeleiding)
Dit is de aanbevolen optie voor 95% van de deelnemers, van beginners tot occasionele sporters.
- Maximale veiligheid: de gids beheert de uitrusting en de ankerpunten en kent gevaarlijke waterbewegingen (sifons, waterabseils)
- Eenvoudige logistiek: al het technische materiaal (5 mm neopreenpak, helm, klimgordel, touwen) wordt voorzien
- Gemoedsrust: de gids kent de uitwegen bij onweer of vermoeidheid en beheerst reddingstechnieken
- Leren: een kans om fauna en flora te ontdekken en de juiste handelingen te leren zonder stress.
Zonder gids (zelfstandig)
Beoefen canyoning in alle veiligheid met een gediplomeerde gids
Deze optie is voorbehouden aan mensen die een specifieke opleiding hebben gevolgd of aan leden van speleologie-/bergclubs.
- Volledige vrijheid: je kiest je tempo, je vertrektijd en je route zonder groepsbeperkingen
- Besparing: geen begeleidingskosten, maar de initiële investering in materiaal is groot (reken op €500 tot €800 voor een volledige kwaliteitsuitrusting)
- Verantwoordelijkheid: je moet lokale weersvoorspellingen kunnen lezen, het debiet kunnen inschatten en vooral de touwtechnieken beheersen (aflaatbare abseils, stopknopen, voortbewegen aan een vaste lijn).
Als je je die vraag stelt, is het waarschijnlijk beter om een gids te nemen. Canyoning improviseer je niet: een rustige beek kan in 15 minuten na een bui stroomopwaarts een dodelijke val worden.
Als je zelfstandig wilt worden
- Doe een paar uitstappen met een gids om te zien of je de activiteit leuk vindt
- Schrijf je in voor een initiatiestage via de FFME (Fédération Française de la Montagne et de l’Escalade) of de FFS (Spéléo)
- Ga nooit alleen op pad en laat altijd iemand weten hoe laat je verwacht terug te zijn
Wat is tot nu toe je ervaringsniveau met klimmen of abseilen?
Naturéo Sport & Aventure biedt van april tot oktober verschillende routes voor canyoning in de Hérault en de Gard, of je nu beginner bent of ervaren.
